2026

Czy osoba niewierząca może tworzyć liturgię?

Wśród organistów nie brakuje takich muzyków, którzy traktują grę na organach kościelnych tylko jako pracę i źródło utrzymania. Zdarza się, że śpiewy podczas mszy świętej wykonuje znamy i utytułowany chór, którego członkowie jedynie okazyjnie pojawiają się w świątyni i tylko w tym celu, aby przy okazji koncertu wpisanego w celebrację liturgiczną zaśpiewać utwory religijne. Podczas pogrzebów znaczniejszych osób aktorzy wątpliwej reputacji zostają czasem poproszeni o to, aby odczytać słowo Boże, a na mszy świętej sprawowanej przez biskupa z okazji uroczystości państwowej w pierwszych rzędach zasiadają politycy, którzy nie kryją krytycznego nastawienia do instytucji Kościoła.

Spis inwentarza parafii w praktyce – co powinien wiedzieć ksiądz proboszcz

Spis inwentarza parafii może okazać się potrzebny nie tylko przy zmianie proboszcza, ale także po kradzieży, pożarze, powodzi, przeprowadzce na nową plebanię albo w razie sporu o majątek. Poprawnie przygotowany spis pozwala ustalić, jakim mieniem dysponuje parafia, wykryć ewentualne braki lub nadwyżki oraz zabezpieczyć się przed roszczeniami. W artykule wyjaśniono, co powinno zostać objęte spisem, kto może go przeprowadzić i jak należy udokumentować jego wyniki.

Udział wiernych świeckich w przygotowaniu do przyjmowania sakramentów w parafii

Przygotowanie do sakramentów jest ściśle związane z owocnym uczestniczeniem w sakramentach. W Kodeksie prawa kanonicznego czytamy, że „duszpasterze oraz inni wierni w ramach własnej funkcji kościelnej, mają obowiązek troszczyć się, aby ci, którzy proszą o sakramenty, byli do ich przyjęcia przygotowani przez odpowiednią ewangelizację i katechizację, z uwzględnieniem norm wydanych przez kompetentną władzę” (kan. 843 § 2 KPK). Wynika z tego, że przygotowanie do sakramentów nie jest tylko obowiązkiem duchownych, ale też świeckich. Oczywiście przygotowanie do sakramentów w pierwszym rzędzie spoczywa na duszpasterzach, tj. na biskupie, proboszczu i współpracujących z nim kapłanach, którzy są odpowiedzialni za wykonywanie zadania uświęcania, ale prawodawca zaznacza, że jest również obowiązkiem wiernych świeckich, zwłaszcza rodziców wychowujących po katolicku swoje dzieci (kan. 835 § 4 KPK). Zanim przeanalizujemy udział świeckich w przygotowaniu do poszczególnych sakramentów, opiszemy zadania proboszcza oraz cel przygotowania. 

Co wziąć pod uwagę przy dekoracji kościoła?

„Miejsce bowiem, gdzie gromadzi się wspólnota chrześcijańska, aby słuchać słowa Bożego, zanosić modlitwy błagalne, wielbić Boga, a przede wszystkim sprawować sakramenty i gdzie przechowuje się Najświętszy Sakrament Eucharystii, jest szczególnym obrazem Kościoła, świątyni Boga zbudowanej z żywych kamieni. Ołtarz natomiast, wokół którego gromadzi się lud święty, aby uczestniczyć w Ofierze Pana i przy którym posila się podczas uczty niebiańskiej, jest znakiem Chrystusa, który jest kapłanem, żertwą i ołtarzem własnej ofiary”.

Dokumentacja psychiatryczna i psychologiczna w procesie o stwierdzenie nieważności małżeństwa – kiedy ma znaczenie dowodowe

Dokumentacja psychiatryczna, psychologiczna i psychoterapeutyczna często pojawia się w procesach prowadzonych z tytułów określonych w kan. 1095 KPK. Jej znaczenie bywa jednak zarówno przeceniane, jak i niedoceniane. Rozpoznanie depresji, zaburzenia osobowości, ADHD, uzależnienia czy innego zaburzenia psychicznego nie prowadzi automatycznie do wniosku, że dana osoba była niezdolna do zawarcia małżeństwa. Z drugiej strony dokumentacja powstała przed ślubem lub blisko tego momentu może stanowić jeden z najbardziej obiektywnych dowodów pozwalających odtworzyć stan psychiczny strony w chwili wyrażania zgody małżeńskiej. Kan. 1095 KPK odnosi bowiem nieważność nie do samego faktu występowania zaburzenia, lecz do określonych postaci niezdolności konsensualnej. W procesie kanonicznym pytanie nie brzmi więc: „czy strona chorowała?”, lecz: „czy w chwili zawarcia małżeństwa występowała u niej taka anomalia natury psychicznej, która powodowała brak wystarczającego używania rozumu, poważny brak rozeznania oceniającego albo rzeczywistą niezdolność do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich?”. To zasadnicza granica między diagnozą kliniczną a oceną prawnokanoniczną.

18 października – 100. Światowy Dzień Misyjny pod hasłem „Jedno w Chrystusie, zjednoczeni w misji”

Kościół w październiku tego roku będzie obchodził 100. Światowy Dzień Misyjny. Jak przypomina ks. dr Maciej Będziński, dyrektor krajowy Papieskich Dzieł Misyjnych, Pius XI ustanowił go w 1926 r. „dla ożywienia ducha misyjnego”.

Archiwum parafialne – o czym warto pamiętać

Prowadzenie archiwum parafialnego jest bardzo ważnym elementem pracy kancelarii parafialnej. Archiwum jest instytucją nieodzowną w naszej cywilizacji, w której uważamy, że historia est magistra vitae. Takie też podejście do dokumentów ma Kościół katolicki. Dlatego prawo kanoniczne nakłada na parafię obowiązek posiadania archiwum i określa ogólnie to, co powinno się w nim znaleźć. W kan. 535 § 4 Kodeksu Prawa Kanonicznego stanowi się, że „Każda parafia winna mieć własny depozyt dokumentów, czyli archiwum, w którym należy przechowywać księgi parafialne, łącznie z listami biskupów oraz innymi dokumentami, których zachowanie jest konieczne lub pożyteczne. Biskup diecezjalny lub jego delegat powinien, z okazji wizytacji lub w innym czasie, przejrzeć je wszystkie, a proboszcz ma czuwać nad tym, by nic z nich nie dostało się do obcych rąk”.

Koncert ks. Guilherme Peixoto w Opolu wesprze remont katedry

4 września w Opolu odbędzie się wydarzenie łączące muzykę elektroniczną, ewangelizację i zbiórkę środków na remont katedry. Skala zainteresowania pokazuje, że niestandardowe formy duszpasterskie mogą przyciągnąć również osoby, które rzadziej uczestniczą w tradycyjnych wydarzeniach kościelnych.

AI i praca. Stolica Apostolska broni godności człowieka

Rozwój sztucznej inteligencji i gospodarki cyfrowej stwarza nowe możliwości zatrudnienia, ale jednocześnie niesie ryzyko nowych form wyzysku i nierówności. Na potrzebę ochrony godności człowieka i pracy zwrócił uwagę abp Ettore Balestrero, stały obserwator Stolicy Apostolskiej przy ONZ i innych organizacjach międzynarodowych w Genewie, podczas 114. Międzynarodowej Konferencji Pracy.

Budowa nowego budynku parafialnego – co powinien wiedzieć proboszcz?

Jeżeli proboszcz parafii katolickiej w Polsce chce wybudować nowy budynek parafialny (np. dom parafialny, salę katechetyczną, plebanię czy obiekt gospodarczy), powinien podjąć działania zarówno w sferze kościelnej, jak i cywilnoprawnej.

Czy automatyczny organista jest dopuszczalny w liturgii?

Liczne portale internetowe – także prowadzące sprzedaż tego typu produktów – proponują automatycznego organistę jako sposób na przezwyciężenie kryzysu związanego ze śpiewem liturgicznym w parafiach. A w dobrze znanym internautom sklepie Google Play można nawet pobrać aplikację do odtwarzania pieśni religijnych w kościołach. O zbawiennym wpływie automatycznego organisty na liturgię – jak to określił jeden z duchownych – mogłem przekonać się na własne oczy… a bardziej uszy, gdy w jednej parafii podczas nabożeństwa eucharystycznego miejscowy proboszcz pilotem odtwarzał odpowiednie pieśni, które w jego ocenie ubogacały modlitwę zgromadzonych tam wiernych.

Odpowiedzialność karna i administracyjno-karna proboszcza za brak opieki nad zabytkami

Zabytki w Polsce są chronione prawem. Główne źródło norm w tym zakresie stanowi Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z 2003 r. (dalej jako: ustawa o ochronie zabytków). Wraz z aktami wykonawczymi do tej ustawy, czyli rozporządzeniami, to ten akt normatywny tworzy system ochrony zabytków w Polsce. Elementem tego systemu są przepisy karne zawarte w przywołanej ustawie.

Przyjmowanie Komunii Świętej przez osoby chore na celiakię

Celiakia to choroba o podłożu genetycznym polegająca na nietolerancji glutenu, czyli białka roślinnego występującego w pszenicy i innych ziarnach zbóż. Gluten (nazwa pochodzi z jęz. łacińskiego – „glutino”, oznacza sklejać) odpowiada za konsystencję ciasta. W połączeniu z wodą spaja je, spulchnia, nadaje przyjemny zapach i zapobiega szybkiemu wysychaniu. U osób, które nie tolerują glutenu, może dochodzić do zaburzeń trawienia i niepożądanych reakcji organizmu, a u niektórych chorych spożycie nawet niewielkiej ilości glutenu może spowodować poważne uszkodzenie jelit. Przestrzeganie diety bezglutenowej wiąże się także z niemożnością przyjmowania Komunii Świętej pod postacią powszechnie stosowanych hostii, które wytwarzane są z mąki pszennej. Co w takiej sytuacji?

Co jest najwyższym świadectwem świętości? Leon XIV o znakach obecności Królestwa Bożego na ziemi

Leon XIV przypominał podczas swojej katechezy, że świętość nie jest zarezerwowana dla wybranych. Wskazywał, że każdy ochrzczony jest wezwany do przemiany życia i pełni miłości – zarówno w wymiarze osobistym, jak i wspólnotowym.

Co mogę zrobić z projektem budowlanym?

Kazus: Jestem proboszczem w niedużej parafii. Na najbliższe lata postawiliśmy sobie za zadanie wyremontować większość wnętrz kościoła, zachowując jego historyczny charakter. Zakupiłem więc projekt wykończenia wnętrz i miałem przystąpić do jego realizacji. Jednak projektant twierdzi, że nie mam prawa do realizacji projektu, gdyż udzielona mi na projekt licencja nie obejmuje prawa do urządzania wnętrz. O co tu chodzi?

Granica między kryzysem małżeńskim a nieważnością małżeństwa od początku

Proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa nie jest narzędziem „oceny, czy małżeństwo się udało”, lecz postępowaniem o charakterze rekonstrukcyjnym: jego oś stanowi pytanie, czy w chwili wyrażenia zgody istniała wada prawnie relewantna i udowodniona w stopniu pozwalającym na certitudo moralis. Z tego wynika dysonans, który regularnie wraca w praktyce duszpasterskiej: doświadczenie stron („związek się rozpadł”) jest faktem życiowym, lecz nie jest jeszcze faktem prawnym w rozumieniu procesu o nieważność. Instrukcja Dignitas connubii nakazuje wręcz utrzymywać wyraźne rozróżnienie terminologiczne między „stwierdzeniem nieważności” a „rozwiązaniem węzła”, co blokuje potoczne utożsamianie procesu z „kościelnym rozwodem”.

Cmentarze wyznaniowe – odpowiedzialność proboszcza

Oficjalne dane statystyczne wskazują jednoznacznie, że większość cmentarzy w Polsce przynależy do związków wyznaniowych, z czego najliczniej występują cmentarze katolickie związane z parafią. Zadania proboszcza jako zarządcy parafią posiadającą własny cmentarz obejmują zatem działania związane z administrowaniem także tą nieruchomością. Zdecydowane odróżnienie obszarów aktywności zarządcy cmentarza i obowiązków z nimi związanych pozwoli na uniknięcie odpowiedzialności za naruszenie przepisów powszechnie obowiązujących, zwłaszcza tych dotyczących prawa konkurencji.

Nowe kary finansowe w Kościele w Polsce – cd. reformy papieża Franciszka

Dekret Ogólny Konferencji Episkopatu Polski, który wszedł w życie 1 marca, wprowadza do praktyki kościelnej w Polsce kary finansowe przewidziane w zreformowanym przez papieża Franciszka Kodeksie Prawa Kanonicznego. (…) nie jest to nowa inicjatywa polskich biskupów, lecz dostosowanie powszechnego prawa Kościoła do krajowych realiów ekonomicznych – z jasno określonymi widełkami grzywien i zasadami ich stosowania, przede wszystkim wobec duchownych. (...)

Przeszkadzanie aktom religijnym

Wolność sumienia i wyznania przynależy do kategorii praw człowieka oraz praw i wolności obywatelskich, chroniona jest prawem międzynarodowym. Gwarantowana jest również w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jako wolność sumienia i religii – art. 53. Poszczególne zaś ustawy uszczegóławiają obowiązujące w tej kwestii przepisy. Wyrazem tego są m.in. przepisy rozdziału XXIV części szczegółowej Kodeksu karnego zatytułowanego „Przestępstwa przeciwko wolności sumienia i wyznania”.

Czy parafia musi ponieść koszty usunięcia słupa energetycznego ze swojego terenu mając decyzję konserwatora zabytków?

Artykuł zajmuje się zagadnieniem kwestią konieczności usunięcia z działki parafialnej w wyniku decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, słupa elektrycznego i przeniesienia kabli pod ziemię. Czy parafia ponosi koszty takiego przeniesienia czy może operator sieciowy?

Pogrzeb po kremacji. Przepisy liturgiczne i problemy duszpasterskie

Pochówek prochów po uprzednim spopieleniu zwłok nie jest już w Polsce zjawiskiem rzadkim i nie budzi zdziwienia. Warto jednak przypomnieć normy liturgiczne, które obowiązują w odniesieniu do pogrzebu po kremacji. Przepisy powinny chronić znaczenie poszczególnych znaków i czynności liturgicznych, tak by były one spójne z uzasadnieniem teologicznym, a nade wszystko z przekazem wiary, którą wyrażają.

Kradzież tożsamości w Internecie

W dzisiejszych czasach, gdy Internet panuje niepodzielnie w każdej dziedzinie życia, trzeba mieć świadomość, jakie zagrożenia mogą grozić jego użytkownikom. Ponad 90% ataków cyberprzestępczych związanych jest z metodą wyłudzenia informacji drogą podszywania się pod inną osobę lub instytucję. Jest to tak zwany phishing. Socjotechniczne sztuczki przestępców mają na celu kradzież lub wykorzystanie tożsamości ofiary (np. przejęcie jej wrażliwych danych osobistych, profilu w mediach społecznościowych lub dokumentów czy też informacji o sposobie i haśle dostępu do bankowości elektronicznej).

Choroby psychiczne a zdolność do małżeństwa – implikacje praktyczne

Zgodnie z kan. 1095 §3 KPK małżeństwa nie mogą zawrzeć osoby, które nie są w stanie wypełnić istotnych obowiązków małżeńskich – ale same rozpoznania chorób psychicznych nie przesądzają o takiej niezdolności. Wręcz przeciwnie, Kościół zakłada zasadę favor matrimonii – domniemanie ważności małżeństwa – i każdą wątpliwość interpretuje tak, aby chronić ważność związku. Na tym tle należy odróżnić zaburzenia osobowości od chorób afektywnych (depresji, CHAD) i psychotycznych (schizofrenii i pokrewnych).

Co zrobić, gdy o sakrament prosi osoba ubezwłasnowolniona?

Do proboszcza zgłosił się wierny – osoba pełnoletnia, która, jak sama twierdziła, jest częściowo ubezwłasnowolniona. Popros iła ona o to, aby mogła przygotowywać się do bierzmowania. Pytanie, które zaczęło nurtować proboszcza, to: czy fakt ograniczenia praw w porządku prawa świeckiego ma wpływ na prawa tej osoby jako wiernego? Jak powinien więc postąpić proboszcz?

Jak otrzymać informacje z archiwów kościelnych?

Sprawa archiwów kościelnych jest dla naukowców, głównie historyków czy genealogów-amatorów tematem bardzo często poruszanym w środkach społecznego przekazu. Na grupach facebookowych można znaleźć wiele uwag i komentarzy. Są one nieraz bardzo krytyczne. Jednakże często już na pierwszy rzut oka widać, że nie są one uzasadnione, a wypływają z niezrozumienia tego, czym są archiwa kościelne i jakim prawem się rządzą. W tym artykule przedstawione zostanie kilka uwag, które powinny wyjaśnić tę kwestię.