Prawo kanoniczne

Zeznania stron w procesie o nieważność małżeństwa – jak są oceniane i kiedy tracą wiarygodność

Zeznania stron są w procesie o stwierdzenie nieważności małżeństwa dowodem „pierwszej potrzeby”, ale nie dowodem „pierwszego zaufania”. Ich znaczenie wynika z prostego faktu: tylko strony mają bezpośredni dostęp do własnej intencji, motywacji i stanu woli w chwili zawierania małżeństwa. Ten sam fakt generuje ryzyko: strona jest zainteresowana wynikiem, a jej pamięć i interpretacja przeszłości bywają filtrowane przez późniejszy kryzys, konflikt i emocje. Dlatego sąd nie pyta wyłącznie, czy strona jest szczera w kontekście psychologicznym; pyta, czy jej relacja jest procesowo wiarygodna i nadaje się do rekonstrukcji chwili zgody. Zasadnicza oś oceny pozostaje stała: małżeństwo powstaje z aktu zgody, więc i dowodzenie musi prowadzić do tego aktu, nie do oceny „jakości” pożycia po ślubie.  

Granica między kryzysem małżeńskim a nieważnością małżeństwa od początku

Proces o stwierdzenie nieważności małżeństwa nie jest narzędziem „oceny, czy małżeństwo się udało”, lecz postępowaniem o charakterze rekonstrukcyjnym: jego oś stanowi pytanie, czy w chwili wyrażenia zgody istniała wada prawnie relewantna i udowodniona w stopniu pozwalającym na certitudo moralis. Z tego wynika dysonans, który regularnie wraca w praktyce duszpasterskiej: doświadczenie stron („związek się rozpadł”) jest faktem życiowym, lecz nie jest jeszcze faktem prawnym w rozumieniu procesu o nieważność. Instrukcja Dignitas connubii nakazuje wręcz utrzymywać wyraźne rozróżnienie terminologiczne między „stwierdzeniem nieważności” a „rozwiązaniem węzła”, co blokuje potoczne utożsamianie procesu z „kościelnym rozwodem”.

Różnice światopoglądowe i religijne ujawnione po ślubie – błąd co do sakramentu czy symulacja?

Różnica światopoglądowa ujawniona po ślubie nie jest tytułem nieważności. Jest sygnałem ryzyka. Pytanie procesowe brzmi zawsze tak samo: czy już w chwili wyrażania zgody jedna ze stron nie przyjęła tego, czym małżeństwo jest w porządku Kościoła. W realiach polskich problem narasta tam, gdzie ślub kościelny staje się „formatem społecznym”: rytuałem rodzinnym, elementem wizerunku, wymogiem tradycji lub „świętym spokojem” – przy jednoczesnym braku praktyki wiary i deklarowanym dystansie do Kościoła. Wtedy po ślubie łatwo o „zderzenie modeli”: jedna strona rozumie małżeństwo jako foedus dozgonne, druga jako odwracalny kontrakt. Kanonicznie rozstrzyga nie to, co „wyszło po ślubie”, lecz to, czy już wcześniej istniał błąd determinujący wolę (kan. 1099) albo pozytywny akt woli wykluczający istotę lub przymiot małżeństwa (kan. 1101 §2).

Przyjmowanie Komunii Świętej przez osoby chore na celiakię

Celiakia to choroba o podłożu genetycznym polegająca na nietolerancji glutenu, czyli białka roślinnego występującego w pszenicy i innych ziarnach zbóż. Gluten (nazwa pochodzi z jęz. łacińskiego – „glutino”, oznacza sklejać) odpowiada za konsystencję ciasta. W połączeniu z wodą spaja je, spulchnia, nadaje przyjemny zapach i zapobiega szybkiemu wysychaniu. U osób, które nie tolerują glutenu, może dochodzić do zaburzeń trawienia i niepożądanych reakcji organizmu, a u niektórych chorych spożycie nawet niewielkiej ilości glutenu może spowodować poważne uszkodzenie jelit. Przestrzeganie diety bezglutenowej wiąże się także z niemożnością przyjmowania Komunii Świętej pod postacią powszechnie stosowanych hostii, które wytwarzane są z mąki pszennej. Co w takiej sytuacji?

Stanowisko Zespołu Ekspertów KEP ds. Bioetycznych dotyczącego godności osobowej i prawa do chrztu dzieci poczętych metodą in vitro oraz kwestii wpisu rodziców w księdze ochrzczonych – Komentarz prawny i kanoniczny

Wypowiedź Zespołu Ekspertów Konferencji Episkopatu Polski ds. Bioetycznych datowana na dzień 20 listopada 2025 r. odbiła się echem w katolickich środkach społecznego przekazu. Jest to prezentacja stanowiska Kościoła odnośnie do godności osobowej i prawa do chrztu dzieci poczętych metodą in vitro. Jak napisali Autorzy, ta enuncjacja została wywołana pojawiającymi się opiniami dotyczących kwestii udzielania chrztu dzieciom poczętym tą właśnie metodą.

Co zrobić, gdy o sakrament prosi osoba ubezwłasnowolniona?

Do proboszcza zgłosił się wierny – osoba pełnoletnia, która, jak sama twierdziła, jest częściowo ubezwłasnowolniona. Poprosiła ona o to, aby mogła przygotowywać się do bierzmowania. Pytanie, które zaczęło nurtować proboszcza, to: czy fakt ograniczenia praw w porządku prawa świeckiego ma wpływ na prawa tej osoby jako wiernego? Jak powinien więc postąpić proboszcz?

Pogrzeb po kremacji. Przepisy liturgiczne i problemy duszpasterskie

Pochówek prochów po uprzednim spopieleniu zwłok nie jest już w Polsce zjawiskiem rzadkim i nie budzi zdziwienia. Warto jednak przypomnieć normy liturgiczne, które obowiązują w odniesieniu do pogrzebu po kremacji. Przepisy powinny chronić znaczenie poszczególnych znaków i czynności liturgicznych, tak by były one spójne z uzasadnieniem teologicznym, a nade wszystko z przekazem wiary, którą wyrażają.

Czy osoba niewierząca może tworzyć liturgię?

Wśród organistów nie brakuje takich muzyków, którzy traktują grę na organach kościelnych tylko jako pracę i źródło utrzymania. Zdarza się, że śpiewy podczas Mszy Świętej wykonuje znamy i utytułowany chór, którego członkowie jedynie okazyjnie pojawiają się w świątyni i tylko w tym celu, aby przy okazji koncertu wpisanego w celebrację liturgiczną zaśpiewać utwory religijne. Podczas pogrzebów znaczniejszych osób aktorzy wątpliwej reputacji zostają czasem poproszeni o to, aby odczytać słowo Boże, a na Mszy Świętej sprawowanej przez biskupa z okazji uroczystości państwowej w pierwszych rzędach zasiadają politycy, którzy nie kryją krytycznego nastawienia do instytucji Kościoła.

Czy członkami rady ekonomicznej mogą być wierni spoza parafii?

Niniejszy artykuł odpowie na istotne pytanie, które pojawia się w praktyce działalności parafii, mianowicie, czy członkami rady ekonomicznej mogą być wierni spoza parafii? Pytanie to jest bardzo ważne zwłaszcza dzisiaj w czasie większej migracji ludzi i zauważalnego, mniejszego związku z parafią niż kiedyś oraz potrzebą znalezienia prawdziwych fachowców.