Prawo kanoniczne

Małżeństwa mieszane i różnice kulturowe – weryfikacja autentyczności zgody w globalizującym się świecie

W dobie globalizacji i migracji coraz częściej zawierane są małżeństwa mieszane – między osobami różnych wyznań, kultur czy języków. W takich związkach pojawia się napięcie między potrzebą inkulturacji (poszanowania odmiennych zwyczajów i wartości) a zachowaniem istoty consensus matrimonialis, czyli prawdziwej zgody małżeńskiej. Consensus facit nuptias – to zgoda tworzy małżeństwo – ale jej autentyczność może być zagrożona, gdy narzeczeni różnie pojmują same fundamenty małżeństwa. W tych realiach duszpasterze i sądy kościelne muszą balansować między otwarciem na różnorodność a obroną nienaruszalnej istoty katolickiego małżeństwa. Zatem kluczowe jest pytanie, czy obie strony faktycznie zgadzają się na to samo małżeństwo – taki związek, jaki definiuje Kościół katolicki?

Rola cyfrowych śladów w procesach o stwierdzenie nieważności małżeństwa

Cyfrowe ślady – komunikacja elektroniczna, media społecznościowe, nagrania – stały się obecne w praktyce trybunałów kościelnych, wymuszając dostosowanie zasad postępowania dowodowego. Z jednej strony oferują bogaty materiał dowodowy (np. w sprawach zdrady czy przemocy), zwiększając efektywność dochodzenia prawdy o ważności zgody małżeńskiej. Z drugiej rodzą napięcia między skutecznością dowodową a ochroną prywatności i godności osoby. Trybunały kościelne, choć nie związane wprost świeckimi procedurami, muszą respektować iustitia i unikać normalizowania działań naruszających prawa osób. W rezultacie pojawia się pytanie o granice dopuszczalności cyfrowych dowodów oraz ich wiarygodność w świetle zasady, że „matrimonium gaudet favore iuris”, czyli każda zawarta przymierze małżeńskie korzysta z domniemania ważności aż do dowiedzenia nieważności.

Wedding company w posłudze duszpasterskiej

W grudniu 2022 roku kancelaria Kurii Metropolitalnej w Warszawie wydała komunikat, w którym przestrzegła przed przekraczaniem kompetencji przez wedding company. Baczna obserwacja zjawisk zachodzących w przestrzeni posługi duszpasterskiej pozwala na wyciągnięcie wniosku, że coraz więcej firm o charakterze świeckim angażuje się w przygotowanie uroczystości religijnych. Tym samym możemy spotkać się z podmiotami, które nazywają siebie wedding planner i chętnie organizują nie tylko ślub, ale też chrzest dla dziecka lub dzieci nowożeńców. Warto postawić pytanie: na ile tego typu firmy są pomocą, a na ile mogą stanowić przeszkodę dla owocnej posługi duszpasterskiej. Ponadto, czy ich działalność pozostaje w zgodzie z prawem i praktyką Kościoła?

Co zrobić, gdy o sakrament prosi osoba ubezwłasnowolniona?

Do proboszcza zgłosił się wierny – osoba pełnoletnia, która, jak sama twierdziła, jest częściowo ubezwłasnowolniona. Poprosiła ona o to, aby mogła przygotowywać się do bierzmowania. Pytanie, które zaczęło nurtować proboszcza, to: czy fakt ograniczenia praw w porządku prawa świeckiego ma wpływ na prawa tej osoby jako wiernego? Jak powinien więc postąpić proboszcz?

Prawno-liturgiczne uwagi odnośnie do obrzędów chrztu dzieci

Z pewnością bardzo dobrze znamy takie oto stwierdzenie: „Dziecku się nie odmawia”. Związane jest ono zwykle z sytuacją, gdy ktoś z rodziny, przyjaciół lub znajomych poprosi kogoś z nas, abyśmy zgodzili się zostać chrzestnym ich pociechy. Oczywiście podjęcie się tego zadania to niewątpliwie wielka nobilitacja i zaszczyt. Bo chrzestny dla dziecka – obok rodziców lub prawnych opiekunów – to ktoś wyjątkowy. Jednak, czy możliwość bycia chrzestnym jest prawem każdego wiernego, czy raczej przywilejem? Bo przecież może zdarzyć się, że – choć zostaliśmy poproszeni o to przez rodziców dziecka, któremu zwykle się nie odmawia – to jednak od naszego duszpasterza nie dostaniemy zgody, aby podjąć się zadania chrzestnego…

Przyjmowanie sakramentów świętych przez osoby z niepełnosprawnością intelektualną

Każdy człowiek, niezależnie od stanu zdrowia fizycznego, intelektualnego czy psychicznego, jest stworzony na obraz i podobieństwo Boga (Rdz 1, 26-27), a przez chrzest staje się pełnoprawnym członkiem wspólnoty Kościoła (KKK 1213). Dla osób z niepełnosprawnościami – umysłowymi czy fizycznymi, jak również dla osób cierpiących na zaburzenia i choroby psychiczne, sakramenty są szczególnym znakiem Bożej miłości oraz troski, które przypominają, że wszyscy ludzie są ważni w oczach Stwórcy.

Czy osoba niewierząca może tworzyć liturgię?

Wśród organistów nie brakuje takich muzyków, którzy traktują grę na organach kościelnych tylko jako pracę i źródło utrzymania. Zdarza się, że śpiewy podczas Mszy Świętej wykonuje znamy i utytułowany chór, którego członkowie jedynie okazyjnie pojawiają się w świątyni i tylko w tym celu, aby przy okazji koncertu wpisanego w celebrację liturgiczną zaśpiewać utwory religijne. Podczas pogrzebów znaczniejszych osób aktorzy wątpliwej reputacji zostają czasem poproszeni o to, aby odczytać słowo Boże, a na Mszy Świętej sprawowanej przez biskupa z okazji uroczystości państwowej w pierwszych rzędach zasiadają politycy, którzy nie kryją krytycznego nastawienia do instytucji Kościoła.

Czy członkami rady ekonomicznej mogą być wierni spoza parafii?

Niniejszy artykuł odpowie na istotne pytanie, które pojawia się w praktyce działalności parafii, mianowicie, czy członkami rady ekonomicznej mogą być wierni spoza parafii? Pytanie to jest bardzo ważne zwłaszcza dzisiaj w czasie większej migracji ludzi i zauważalnego, mniejszego związku z parafią niż kiedyś oraz potrzebą znalezienia prawdziwych fachowców.

Dlaczego rodzice muszą zapewnić religijne wychowanie swoich dzieci?

W soborowej deklaracji o wychowaniu chrześcijańskim Gravissimum educationis zostało zaznaczone, że rodzice, ponieważ dali życie swoim dzieciom, „w najwyższym stopniu zobowiązani są do wychowania potomstwa i dlatego należy ich uważać za pierwszych i najlepszych wychowawców” (DWCH 3). Trudno szukać osób, które w realizacji zasadniczego powołania rodziców mogłyby ich zastąpić. Dlatego Kościół w sposób systemowy troszczy się, aby prawa i obowiązki rodziców katolickich mogły być należycie realizowane. Zabezpieczeniem w tym względzie są nie tylko wskazania natury teologicznej, czy normy prawa kanonicznego, ale także deklaracje składane przez zainteresowanych przy okazji celebracji sakramentów świętych. Te ostatnie są przecież inspiracją dla rodziców i opiekunów, aby w sposób komplementarny dbali później o chrześcijańskie wychowanie młodego pokolenia.