Zeznania stron w procesie o nieważność małżeństwa – jak są oceniane i kiedy tracą wiarygodność

Zeznania stron są w procesie o stwierdzenie nieważności małżeństwa dowodem „pierwszej potrzeby”, ale nie dowodem „pierwszego zaufania”. Ich znaczenie wynika z prostego faktu: tylko strony mają bezpośredni dostęp do własnej intencji, motywacji i stanu woli w chwili zawierania małżeństwa. Ten sam fakt generuje ryzyko: strona jest zainteresowana wynikiem, a jej pamięć i interpretacja przeszłości bywają filtrowane przez późniejszy kryzys, konflikt i emocje. Dlatego sąd nie pyta wyłącznie, czy strona jest szczera w kontekście psychologicznym; pyta, czy jej relacja jest procesowo wiarygodna i nadaje się do rekonstrukcji chwili zgody. Zasadnicza oś oceny pozostaje stała: małżeństwo powstaje z aktu zgody, więc i dowodzenie musi prowadzić do tego aktu, nie do oceny „jakości” pożycia po ślubie.